به گزارش پایگاه خبری شبکه سلامت 24، پزشکی از دور (Telemedicine) به ارائه خدمات تشخیصی، درمانی، پایشی و مشاورهای از راه دور با استفاده از فناوریهای ارتباطی گفته میشود. این خدمات میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ویزیت آنلاین پزشک
- پایش از راه دور بیماران مزمن
- ارسال و تحلیل تصاویر پزشکی
- مشاوره تخصصی بین پزشکان
- آموزش و توانبخشی از راه دور
- انواع خدمات تلهمدیسین
۱. خدمات همزمان (Synchronous)
ارتباط زنده بین پزشک و بیمار از طریق تماس ویدیویی یا صوتی؛ تجربهای مشابه ویزیت حضوری اما در بستر دیجیتال.
۲. خدمات غیرهمزمان (Asynchronous)
ارسال اطلاعاتی مانند نتایج آزمایش یا تصاویر پزشکی و دریافت پاسخ در زمان بعدی. این مدل در رادیولوژی و پاتولوژی کاربرد گسترده دارد.
۳. پایش از راه دور (Remote Patient Monitoring)
استفاده از دستگاههای هوشمند برای ثبت و ارسال مستمر دادههای حیاتی مانند فشار خون، قند خون یا ضربان قلب.
تلهمدیسین در جهان
کشورهایی مانند ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و کانادا سرمایهگذاری گستردهای در این حوزه انجام دادهاند. در ایالات متحده، بسیاری از شرکتهای بیمه خدمات تلهمدیسین را پوشش میدهند و شرکتهایی مانند Teladoc Health به بازیگران اصلی این صنعت تبدیل شدهاند.
همچنین سازمانهایی مانند سازمان جهانی بهداشت استفاده از سلامت دیجیتال را بهعنوان ابزاری کلیدی برای تحقق «پوشش همگانی سلامت» توصیه میکنند.
مزایای تلهمدیسین
افزایش دسترسی به خدمات تخصصی
مناطق محروم و دورافتاده میتوانند بدون نیاز به سفرهای پرهزینه به متخصصان دسترسی داشته باشند.
کاهش هزینههای درمان
کاهش هزینه رفتوآمد، اقامت و برخی هزینههای زیرساختی مراکز درمانی.
بهبود مدیریت بیماریهای مزمن
بیماران مبتلا به دیابت، بیماریهای قلبی یا سرطان میتوانند تحت پایش مستمر قرار گیرند.
کاهش بار مراکز درمانی
کاهش ازدحام در اورژانسها و کلینیکها و بهینهسازی زمان پزشکان.
چالشهای تلهمدیسین
- مسائل حقوقی و محرمانگی دادهها
- امنیت سایبری
- ضعف زیرساخت اینترنت در برخی مناطق
- مقاومت فرهنگی برخی بیماران و پزشکان
- نبود چارچوبهای بیمهای شفاف
تلهمدیسین در ایران؛ فرصت راهبردی برای عدالت در سلامت
در ایران، توسعه تلهمدیسین بهویژه پس از همهگیری کرونا شتاب گرفت. استارتاپهای سلامت دیجیتال شکل گرفتند و برخی مراکز درمانی خدمات ویزیت آنلاین را راهاندازی کردند. با این حال، همچنان چالشهایی مانند نبود تعرفهگذاری مشخص، ابهامهای قانونی و محدودیتهای زیرساختی وجود دارد.
با توجه به پراکندگی جغرافیایی جمعیت و کمبود متخصص در برخی استانها، تلهمدیسین میتواند به ابزاری راهبردی برای ارتقای عدالت در سلامت تبدیل شود.
آینده تلهمدیسین
ترکیب تلهمدیسین با فناوریهایی مانند:
- هوش مصنوعی
- کلاندادهها
- اینترنت اشیای پزشکی
- پرونده الکترونیک سلامت
میتواند مدل مراقبت را از «درمانمحور» به «پیشگیریمحور و شخصیسازیشده» تغییر دهد. پیشبینی میشود در سالهای آینده بخش قابلتوجهی از ویزیتهای غیراضطراری بهصورت مجازی انجام شود و مراکز درمانی تمرکز بیشتری بر موارد حاد و پیچیده داشته باشند.
جمعبندی
تلهمدیسین دیگر یک انتخاب جانبی نیست؛ بلکه بخشی از ساختار نوین نظام سلامت است. افزایش دسترسی، کاهش هزینهها و ارتقای کیفیت مراقبت از مهمترین دستاوردهای آن محسوب میشوند. با این حال، بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای این حوزه مستلزم سیاستگذاری دقیق، تقویت زیرساختها و فرهنگسازی عمومی است.
تنظیم کننده: علیرضا آتشی
